A Wy co ostatnio ciekawego przeczytaliście?

Dobrze, że wszyscy się tutaj zgromadziliście, bo chciałabym poruszyć słonia w pokoju i będziecie mi do tego potrzebni. Biorę bowiem na tapet książkę Patricka Nee, irlandzkiego kryminalisty, który w 1952 roku, w wieku ośmiu lat, opuścił za przyczyną swoich rodziców wioskę Rosmuc na zachodzie Irlandii i udał się do Ameryki. Zamienił ziemię zapyziałą na ziemię obiecaną.

Zatem wyjaśnijmy sobie jedno. Nie planuję mu stawiać ołtarzyków. Nie gloryfikuję jego czynów, ani do nich nie namawiam. Nie mam jego plakatu na ścianie sypialni (ani nigdzie indziej!) i nie wzdycham do niego przed snem „Romeo, ach Romeo!”.

To, że dziś piszę tutaj o tej książce, to nie wyraz mojej aprobaty dla jego ryzykownego i wątpliwie moralnego stylu życia. Nudziarą byłam i nudziarą umrę. No chyba, że dopadnie mnie ostra postać kryzysu wieku średniego i ze zwyczajnej, porządnej obywatelki stanę się nagle kobiecą wersją Ala Capone. 

W przeciwieństwie do autora „A Criminal & An Irishman” zawsze bliżej mi było do cykora niż kozaka ryzykującego swoim życiem. On już jako nastolatek należał do lokalnego irlandzkiego gangu w Bostonie, ja w tym samym wieku grzecznie spałam z rączkami na kołderce.

Muszę mu jednak oddać sprawiedliwość. Chłop nie udawał kogoś, kim nie był, o czym doskonale świadczy tytuł jego memuara. Patrick Nee zdefiniował się dwoma słowami: „kryminalista” i „Irlandczyk”, i jest to bardzo wymowne.

Co prawda jest tam kilka fragmentów, w których lekko kokietuje, daje czytelnikowi znać, że może jest kanalią, ale kanalią z klasą. Mendą mającą swój prywatny kodeks wartości (nie strzelamy do wrogów, jeśli na linii ognia jest dziecko, nie zabijamy i nie torturujemy dla samego aktu, bo nie jesteśmy psycholami, musimy mieć ważny powód).

Pod wpływem jego wspomnień można by pomyśleć, że Nee to trochę taki Arsène Lupin, złodziej z manierami dżentelmena, trochę taki dobrotliwy Robin Hood, który obrabuje bogatego i da uciemiężonym (w tym wypadku jego rodakom pozostawionym w Irlandii – bojownikom z IRA walczącym z brytyjskim okupantem).

No co mam powiedzieć? Nie będę kłamać. Podobała mi się ta książka. Stanowiła interesującą lekturę, która niespodziewanie okazała się dla mnie punktem wyjścia dla wielu rozważań natury psychologiczno-socjologicznej.

Mój wewnętrzny socjolog ma głęboką potrzebę zrozumienia tajników ludzkiej psyche, jej mrocznych zakamarków i skomplikowanej, dwoistej natury człowieka, którą mamy chyba my wszyscy, tylko nie w takich samych proporcjach. 

Czułam się usatysfakcjonowana lekturą, bo przywróciła mi radość z czytania. Nie wiem, czy mogę to już głośno obwieścić, dlatego powiem szeptem, ale chyba zażegnałam czytelniczy kryzys i wyszłam z tego uporczywego marazmu.

Po tę konkretną książkę sięgałam z przyjemnością. Kiedy szłam spać, cieszyłam się, że jutro znów ją poczytam. A właśnie tego uczucia brakowało mi już od dłuższego czasu. Nawet Colleen Hoover, którą lubię, i jej „Hopeless”, którą czytam już chyba z... dwa miesiące, nie potrafiła mnie wskrzesić do czytelniczego życia. A tu taka niespodzianka! Jakiemuś nieznanemu mi wcześniej kryminaliście udało się tego dokonać!

Mało tego. Częściowo udało mi się uzyskać odpowiedzi na nurtujące mnie pytania, jak na przykład to, dlaczego jednych bardziej pociąga mrok i łatwiej zbaczają z praworządnej ścieżki? Widzisz, drogi czytelniku, nie ma tu żadnej tajemnej ani szokującej wiedzy. Praworządna ścieżka jest nudna. Może gwarantuje dobre i spokojne życie, ale całkowicie pozbawione fajerwerków i wyrzutów adrenaliny. Dla niektórych jest zbyt monotonna i grozi śmiercią z nudów. Dlatego też wybierają tę ryzykowną i wolą ze śmiercią flirtować, bo to sprawia, że czują się w 100% żywi. 

Bez względu na to, co teraz myślisz o Patricku Nee, to nie jest głąb mający IQ niższe niż gołąb. To nie dureń, którego litościwie przepychało się z jednej klasy do drugiej w nadziei, że wreszcie zniknie z pola widzenia i stanie się problemem kogoś innego.

Nee to inteligentny chłop, który należał do prestiżowej amerykańskiej formacji Piechoty Morskiej, US Marines, walczył w Wietnamie, a swoje operacje szmuglerskie i napady opracowywał ze skrupulatnością godną „Profesora” z „Domu z papieru”. Na jego „nieszczęście” (tu sam zainteresowany mógłby się nie zgodzić) miał w sobie atawistyczne cechy, które sprawiały, że nie mógł pójść w ślady swojego ojca i zająć się zwykłą, uczciwą pracą. Chciał zarobić, ale się nie narobić. Czar łatwych pieniędzy, jakie dawało gangsterskie życie, przyciągnął go i pochłonął. Dał też to, czego łaknął: dreszczyk emocji, krew buzującą w żyłach, haj i euforię. Życie lwa – króla zwierząt, nie zaś żółwia na Prozacu.

To, co odróżnia nas od Was, pisze Nee, to różnica w myśleniu. „My kochamy ryzyko – po prostu. Żyjemy dla niego. Ryzyko sprawia, że czujemy się żywi". „Flirtowanie ze śmiercią, żeby zdobyć kasę było tym, po co żyłem”. 

Zapewniam, że książkę czyta się lepiej niż te drętwe cytaty w moim przekładzie. Narracja wciąga, a Nee (do spółki z dwoma współautorami) nie przynudza jak Proust w „Poszukiwaniu straconego czasu”. Barwne opisy akcji sprawiały, że czytałam, a jednocześnie oglądałam pasjonujący film wyświetlany tylko dla mnie w mojej głowie. Szczególnie podobało mi się szmuglowanie broni drogą morską z USA do Irlandii. Gdybym miała nawyk obgryzania paznokci, to miałabym teraz mikroskopijne, obgryzione do krwi.

„A Criminal & An Irishman”  to nie tylko gangsterska biografia (bardzo wybiórcza zresztą). To coś więcej – rys historyczny zawiłej irlandzkiej przeszłości, zapis trudnych, niejednokrotnie rasistowskich amerykańskich realiów, w których musieli odnaleźć się emigranci z Irlandii, świadectwo zaściankowości umysłowej, która leczy mańkuctwo przemocą, opis porachunków gangsterskich, a także zachęta do licznych refleksji i do żywych dyskusji.

Książka byłaby dobrym przedmiotem rozmowy dla klubu książkowego:

– Czy współczesna Ameryka nadal jest ziemią obiecaną dla przybyszów, krainą bezpieczeństwa, wolności i urodzaju?

– Kiedy bojownik o wolność kraju przestaje być bojownikiem, a staje się terrorystą?

– Czy dominacja id nad ego i superego wychodzi ludziom na dobre? Lepiej żyć jak Patrick, szybko i ryzykownie, czy jednak grzecznie i przepisowo?

– Dlaczego niegdyś powszechne były rodziny wielodzietne (sam Patrick miał trzech braci i dwie siostry), mimo że bieda piszczała, a dziś coraz mniej dorosłych decyduje się na potomstwo pomimo relatywnie łatwiejszego życia i wielu jego udogodnień?

To tylko kilka pytań, które zrodziły się w mojej głowie w trakcie lektury albo po niej. Jeśli macie swoje przemyślenia i chcecie się nimi podzielić, bardzo chętnie się z nimi zapoznam.

W oczekiwaniu na lepszy czas ‒ post zapchajdziura

Dopadło mnie! Mają ją wielcy pisarze tego świata, mają też niszowi polscy blogerzy. Mowa o czymś, co ładnie nazywa się "writer's block", blokadą pisarską, lub brakiem weny twórczej, jednak "zatwardzenie intelektualne" zdecydowanie lepiej oddaje to, przez co przechodzę. Niby wiem, co napisać, mam dwa posty w głowie, niby chcę się ich z tej głowy pozbyć, próbuję, ale nie mogę. No nie wychodzą i już! Wybaczcie to ekspresyjne porównanie!

Zatem, w oczekiwaniu na lepszy czas, publikuję ten wpis, który napisałam już parę miesięcy temu na gorąco, po przeczytaniu poniższych książek. Nie opisuję dokładnie fabuły, bo sama nie lubię, kiedy inni to robią, sygnalizuję jedynie, że coś takiego jest/pojawiło się w literackim świecie, a nuż kogoś zainteresuje któraś z przedstawionych tu książek? 

Nie chcę zapeszać, ale mój czytelniczy rok zapowiada się całkiem obiecująco. Póki co zdominowany jest przez kobiety, zupełnie przypadkowo i nie ma w tym żadnej dyskryminacji, aczkolwiek tematyka niekoniecznie jest tylko i wyłącznie kobieca. 

O Colleen Hoover nie będę się rozpisywać. Nadal ją lubię, jej książki mają świetne przekłady na polski, jednak jej twórczość niekiedy delikatnie ociera się o tandetę. Mam tu na myśli konkretne fragmenty jej powieści. 

I tym oto sposobem "Verity" mocno mnie zawiodła. Dość wulgarny język, historia szyta grubymi nićmi, nie taką Colleen polubiłam. Cieszę się, że nie było to moje pierwsze przeczytane "dzieło" Amerykanki. "Nagie serce" dużo bardziej mi się podobały, ale też utrzymane były w typowym stylu dla tej autorki. 

Za to "Wild Atlantic Anthology", autorstwa Mary Heeran White (Irlandki z hrabstwa Clare), miło mnie zaskoczyła. 

Akurat byłam w tym dziwnym stanie, w jaki czasami wchodzę po przeczytaniu bardzo dobrej lektury ‒ niby miałam rozgrzebane dwie inne, ale to jednak nie było "to". Czasami sobie myślę, że pustkę, jaką pozostawia po sobie świetna lektura można porównać do narkotykowego głodu. Koniecznie chce się go jak najszybciej zagłuszyć. 

Książkę wybrałam w bibliotece na chybił- trafił. Zaintrygowała mnie tematyka, jak i sama okładka: dziki Atlantyk w tytule, irlandzkie wybrzeże, latarnie morskie i statek. Co mogłoby pójść nie tak? Bez większych oczekiwań zaczęłam ją czytać późnym i zimnym wieczorem. To tylko 9 opowiadań, niecałe 160 stron. Po drugim z nich wiedziałam już, że tak szybko jej nie odłożę. Takie myślenie to spory sukces w moim przypadku, bo od opowiadań zdecydowanie wolę porządną powieść.

Obcowanie z nią było nie tylko pożywną strawą dla umysłu, ale też fajnym sensorycznym doświadczeniem. Nie ma "śliskiej", zimnej okładki, ani szorstkiego papieru ‒ jest miękka i przyjemna w dotyku. Tak, wymacałam ją bardziej, niż to było konieczne. Przyznaję bez bicia.  

Szkoda, że "Wild Atlantic Anthology" nie jest bardziej obszerna. Na oprawce widnieje napis "volume 1" (pierwsza część"), zdecydowanie czuję się zachęcona do sięgnięcia po drugi tom! 

"Antartica" Claire Keegan jest ‒ podobnie jak pozycja wyżej ‒ zbiorem opowiadań, nieco tylko bardziej obszernym (210 stron). To było moje pierwsze spotkanie z tą popularną irlandzką autorką. Przysiadłam na sofie, bo pilnowałam obiadu w piekarniku i pomyślałam, że zamiast siedzieć na niej bezczynnie "przeczytam stronę albo dwie". Ostatecznie skończyło się na 10, bo tyle liczyło otwierające książkę, tytułowe opowiadanie "Antartica". Ożeż! Ale mnie wciągnęło! Omal nie spaliłam obiadu! 

Kolejne były mniej lub bardziej absorbujące, czasami dość szokujące, niemniej po tym inicjującym spotkaniu czuję, że rudowłosa Irlandka musi częściej u mnie gościć. Nieprzereklamowany hype, słusznie nagradzana. Zdecydowanie ma kobieta talent! A ja mam ochotę na więcej. 

Na koniec wspomnę o rodzynku w tym doborowym, kobiecym towarzystwie. Po przejściu na policyjną emeryturę John Sweetman, ekspert daktyloskopijny, opublikował "Identity", którą pochłonęłam w błyskawicznym tempie i z ogromnym apetytem. "Słodka" lektura, palce lizać, jeżeli w ogóle można tak powiedzieć o dziele literackim. Bardzo lubię tematykę kryminalistyki, zwłaszcza jeśli dotyczy ona Irlandii, musiałam więc sięgnąć po tę książkę. Czytałam już trochę książek byłych detektywów/policjantów, ta zdecydowanie jest jedną z lepszych w tej dziedzinie. Okładka nie kłamie ‒ to naprawdę była fascynująca lektura! 

Każdy gdzieś ma swój ukochany zakątek - "My Perfect Place in Ireland"

Jak już wielu z Was słusznie zauważyło, lato nie sprzyja ani blogowaniu, ani spędzaniu długich godzin przed komputerem. A jak lato, to wiadomo - sezon ogórkowy, ludzie wyjeżdżają na urlopy... Moja wena też wyjechała, i nie, niestety nie zabrała mnie ze sobą.

Skończyłam wczoraj interesującą książkę, i postanowiłam wspomnieć tutaj o niej, a nuż komuś - jakiemuś innemu miłośnikowi Irlandii - przyda się ta informacja?

Mowa o "My Perfect Place in Ireland" autorstwa Róisín Ingle - irlandzkiej pisarki, dziennikarki i podcasterki - wydanej w 2022 roku. Oczywiście jak tylko usłyszałam o tej pozycji, napaliłam się na nią jak szczerbaty na suchary. W pierwszym odruchu chciałam ją sobie jak najszybciej kupić, z czasem jednak, zaaferowana zwykłymi codziennymi sprawami, zapomniałam o przyjemnościach, do jakich zdecydowanie zaliczam dobrą książkę.

Dopiero niedawno, logując się na swoje biblioteczne konto, przypomniałam sobie o niej i postanowiłam sprawdzić, czy jest dostępna do wypożyczenia. Była! Moja biblioteka po raz kolejny, ku mojej ogromnej uciesze, okazała się być skarbcem bez dna.

Róisín miała dość nietypowy pomysł na książkę - w zasadzie to w dużej mierze napisali ją za nią inni. "Moje Perfekcyjne Miejsce w Irlandii" składa się bowiem z trzydziestu opowieści, autorstwa przeróżnych irlandzkich osobowości, zebranych w jedną całość i zaserwowanych czytelnikowi na nieco ponad 240 stronicach. Przy czym zaznaczam, że jest to lektura na jeden wieczór. 

Książka jest małym dziełem introligatorskim: wydana w twardej, grubej oprawie, na ładnym papierze, zilustrowana licznymi, pięknymi fotografiami Seana Cahill. Ciężka niczym sumienie grzesznika, spokojnie mogłaby w razie konieczności robić za narzędzie zbrodni. Mimo wszystko jednak polecam stosować ją zgodnie z przeznaczeniem.

Mnie osobiście sprawiła mnóstwo przyjemności - czytało się ją bardzo szybko, jako że każdej z trzydziestu "ankietowanych" osób (w tym właśnie autorce, Róisín Ingle) poświęcone było tylko kilka kartek, z czego w wielu przypadkach lwią część stanowiły zdjęcia. Powiedziałabym nawet, że nieco za szybko przewracało się kolejne kartki - w pewnym momencie musiałam siłą się od niej odkleić i zacząć sobie dawkować tę przyjemną lekturę.

Tytuł i okładka - albo raczej moja wyobraźnia, sama nie wiem - nieco mnie zmyliły. Trochę inaczej bowiem wyobrażałam sobie tę publikację. Trochę jak taka wścibska wiejska baba, która nieraz wchodziła mojej mamie do gabinetu, żeby bezczelnie spytać z jaką dolegliwością przyszła jej sąsiadka, spodziewałam się, że dowiem się z niej jakichś pikantnych szczegółów, od których zapłoną mi uszy karmazynową czerwienią, liczyłam, że przeczytam o miejscach, o których mi się nie śniło nawet w najbardziej śmiałym śnie... 

A tu taki "zawód". Przeliczyłam się. Nie przyszło mi bowiem do mojej blond głowy, że dla kogoś idealnym miejscem wcale nie musi być to z okładki: plaża i morze, lecz na przykład pole golfowe, biblioteka, galeria sztuki, deski teatru albo spektakularna dolina pachnąca... końskim łajnem.

Zapewne nie taki był zamysł tej książki, ale dobitnie przypomniała mi, jak my, ludzie, bardzo się od siebie różnimy. To że na mnie działa zmysłowy zapach perfum, wcale nie musi oznaczać, że na każdego innego też (choć zapach koni akurat jest w stanie zrozumieć, sama wielokrotnie przytulałam się do ich głów, zaciągając głęboko, albo całując ich mięciutkie, welwetowe chrapy). Toż sam Napoleon Bonaparte, wracając z pola bitwy, ponoć wysyłał depeszę do swojej oblubienicy, Józefiny, aby - broń Boże! - się nie myła!

Wśród przepytanych osób znajdziemy te mniej znane polskiej społeczności (Ifrah Ahmed, Tina Kellegher, Eamonn Coghlan), jak również te bardziej popularne jak: Michelle Fairley (serialowa Catelyn Stark z "Gry o tron"), Chris de Burgh (nie ma zbója we wsi, każdy z Was na pewno słyszał "Lady in Red"), Colm Tóibín, Liz Nugent  i Marian Keyes (mole książkowe znają).

Rozpiętość wiekowa i zawodowa również jest imponująca - znajdziemy tu anegdotki młodych i starych, ludzi z różnych pokoleń i o różnych korzeniach. W wielu przypadkach te zwierzenia pozwoliły mi lepiej poznać nie tyle jakieś nowe turystyczne miejsce, co właśnie osobę, dla której jest ono najważniejsze. 

Prawdę powiedziawszy, nie wiem, czy książka na stałe zagości w moim prywatnym księgozbiorze, jako że z racji braku miejsca muszę się mocno ograniczać w swoich książkowych zakupach, mimo wszystko czas spędzony z nią uważam za bardzo przyjemny. Polecam miłośnikom Irlandii.

A jakie jest Wasze ukochane miejsce na świecie? Zechcecie się nim tutaj podzielić?