wtorek, 17 listopada 2026

Celnie trafiona, skutecznie zatopiona. Mistrzowska „Rdza” Małeckiego

Sparafrazuję tu Beatę Kozidrak. Siedzę i myślę. Myślę i myślę. Czego naprawdę mi brak?

Już wiem, czego mi brak. Brak mi słów.

Zwykło się mówić o pewnych widokach, że zapierają dech w piersiach.

A jak mówić o książkach, które są tak piękne i poruszające, że czytelnikowi odbiera mowę i nijak nie potrafi oddać tego, co działo się w jego wnętrzu w czasie lektury?

Masz takie książki na swojej półce? Znasz takie książki? Przechowujesz je w swoim sercu?

Jak opisać dzieło literackie, które sprawia, że czujesz się bezradny jak największy głąb, któremu brakuje języka w gębie?

Jak opisać książkę, która redukuje cię do poziomu mało komunikatywnego dwulatka – małego człowieka, który chciałby tak wiele wyrazić, ale tak bardzo brakuje mu zasobów: kompetencji, kwalifikacji, elokwencji. 


Chciałabym skonstruować „Rdzy” należny ołtarzyk i nieść ją dumnie niczym sztandar. Wszystkim napotkanym zaś mówić: śmiało, bierzcie, częstujcie się, podajcie dalej. Ale nawet tego nie jestem w stanie zrobić. Nie jestem urodzonym marketingowcem ani obwoźną handlarką, która byłaby w stanie sprzedać piasek Beduinom.

Nie pytaj, o czym jest ta powieść, ani co takiego mnie w niej urzekło. Nie mam odpowiedzi na te pytania.

Są takie dzieła literatury, które z jakiegoś tajemniczego powodu wyjątkowo do mnie przemawiają i ta perełka Małeckiego taka właśnie jest. Jej główny bohater ma pracę moich marzeń, słucha mojej muzyki, jego dziewczyna pachnie moimi perfumami, a jeszcze inny zachwyca się książką, która i mnie zachwyciła!

Jak mogłabym nie lubić „Rdzy”, kiedy Małecki ewidentnie puszcza tutaj do mnie oczko?


 

Nie wiem, naprawdę nie wiem, jak opisać cały ten wachlarz emocji, którego doświadczyłam w czasie lektury jego cudownej powieści. Wiem jedynie, że mi się bardzo podobało i że chcę więcej.

Zaczarował mnie. Użył swoich czarcich, nadprzyrodzonych mocy do tego. Wycelował we mnie strzałą Amora i trafił prosto w dziesiątkę.

Boom! Trafiona, zatopiona! Przepadłam! To już trzecia jego książka, a moje zauroczenie nie przechodzi. Trzyma się mocno. Jak Chińcyki w „Weselu” Wyspiańskiego.

Powiem ci za to, że dzięki „Rdzy” zrozumiałam, dlaczego kontakt z literaturą piękną nazywa się pokarmem dla duszy.

Kończyłam ją czytać w swoim przytulnym łóżkowym zakamarku. Na zewnątrz padał deszcz. Wszystkie domy tuliły się już do snu. Sąsiedzi pogrążeni byli w swoich snach, a ja zatopiona w melancholijnym świecie bohaterów „Rdzy”, konsumowałam tę boską ambrozję i dostępowałam jakiegoś mistycznego doświadczenia. Czułam, że ci wszyscy śpiący ludzie tak wiele tracą, nie będąc na moim miejscu.

Dla takich perełek warto udzielić sobie dyspensy od jedzenia w łóżku nocną porą, zapewniam też, że ten pokarm nie tuczy!

Żyję dla takich książek.


 

Spisałam sobie kilka cytatów, które wyjątkowo mi się spodobały:

„Przecież jeśli tak jest, to ten cały świat to jeden wielki kompostownik, gdzie wszystko wrzucone jest jak popadnie i gdzie wszystko w końcu zgnije.”

„Teraz każdego ranka czuła się jak po bitwie, a przecież o poranku bitwa dopiero się zaczynała. Reumatyzm potrafił tak ją poturbować, że nie mogła udźwignąć w palcach brzegu kołdry. Wzrok beznadziejny, pamięć jak sito o nierównych okach, gdzieniegdzie zatrzymujące wierszyk z dzieciństwa, w innym miejscu przepuszczające w otchłań całe miesiące i lata.”

„Zaliczał kolejne dni i czasami zastanawiał się tylko, czy w jego życiu jeszcze się cokolwiek wydarzy. Nie bał się tego, że coś może się wydarzyć, i nie bał się tego, że może nie wydarzyć się nic.”

„Nie wyobrażała sobie ciągnięcia tej starości w pojedynkę. [...] Dotychczas jakoś dawała sobie radę, bo był on, bo musiała. Teraz czuła, że wszystkie te kruche  rusztowania, które podtrzymywały ją przez ostatnie lata, rozsypują się nagle, pozbawione celu. W chwili, kiedy odłożyła słuchawkę, poczuła się okropnie stara i okropnie samotna.”

„Zanim się obejrzała, skończyła dwadzieścia sześć lat. [...] Zdziwiła się, jak wiele z tych rzeczy, które matka powtarzała jej przez całe życie, nagle nabrało sensu. Wszystkie te przestrogi, prośby, porzekadła. Pomyślała, że być może kiedyś sama stanie się taką Sabiną Stawną, złożoną prawie wyłącznie z pracy, posiłków i wspomnień.”


8 komentarzy:

  1. Zaciekawiłaś mnie tą Rdzą...
    Ciekawa jestem czy on i mojej muzyki słucha...
    Takiego pokarmu dla duszy lubię sobie od czasu do czasu dostarczyć...
    A opisałaś tę Rdzę tak świetnie, że czuję się serio zachęcona!
    Już sprawdziłam, jest w mojej bibliotece!
    Dzięki Taito za polecajkę!:))

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Dziękuję za miłe słowa :) Mam tak, że czasami łatwiej pisać mi o "średnich książkach", niż o tych, które faktycznie mnie zachwycają, bo w tym drugim przypadku najczęściej brak mi słów, aby oddać swój zachwyt. Często więc zachowuję te najlepsze książki (a także zwiedzone miejsca) tylko dla siebie.
      Tym razem jednak dostałam niespodziewanego natchnienia po wypiciu dwóch kaw i recenzję napisałam w niemal ekspresowym tempie :)
      Pewnie nie każdemu "Rdza" przypadnie do gustu, ale mnie się bardzo, bardzo podobała. Podobnie jak dwie poprzednie książki tego autora ("Horyzont" i "Nikt nie idzie") przeczytane kilka lat temu.

      Usuń
  2. piękna rekomendacja ale doczytałam że to książka wojenna czyli w zasadzie nie mój klimat ale widzę że lecisz ostro z lekturami :)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Nie, w moim odczuciu ta książka absolutnie nie jest wojenna! Wojenny wątek jest w niej niemal marginalny.
      Dopiero niedawno mnie odblokowało. Ogólnie mam kiepski wynik – zaledwie 34 przeczytane książki w tym roku. Na pewno nie będzie rekordu, ale też nie zależy mi na nim. Czytam dla przyjemności, nie z obowiązku.
      Miałam ostatnio dobrą passę: najpierw ta wcześniejsza "A criminal & an Irishman", a teraz ta. Bardzo przyjemnie spędzony czas na lekturze. Nadal jednak męczę "Hopeless" C. Hoover, mimo że zazwyczaj bardzo lubię jej książki. Chyba tylko jedna, czy dwie mi się nie podobały. Całą reszta do mnie przemawiała, podobnie jak w przypadku "Rdzy". Utożsamiałam się z pewnymi sytuacjami/fragmentami.

      Usuń
    2. o popatrz a ja zerknęłam w opinie i recenzje i tam właśnie wspominają o przeżyciach wojennych stąd uznałam, że wojenna

      Usuń
    3. Bo są tam przeżycia/wspomnienia wojenne pewnej osoby, ale książka nie oscyluje wokół tematu wojny. Jedną z głównych postaci jest tam chłopak Szymek, a jego losy toczą się po roku 2000, czyli nie ma nic wspólnego z wojną. Tam jest dwutorowa linia czasowa. Fabuła jest prowadzona w dwóch różnych przedziałach czasowych, ale losy bohaterów splatają się ze sobą.

      Usuń
  3. Napisałaś, że brakuje Ci słów, a stworzyłaś recenzję, z której bije autentyczny zachwyt i która sama w sobie jest najlepszą reklamą! Twórczości Małeckiego nie znam, nie przeczytałam żadnej jego książki, ale po Twoim tak emocjonalnym wpisie i świetnych cytatach czuję się mocno zaintrygowana. Kto wie, może, może się skuszę?
    Jak dotąd chyba żadna z przeczytanych książek nie wywarła na mnie aż tak obezwładniającego uczucia, ani nie odebrała mi mowy, ale mam książki, które zrobiły na mnie ogromne wrażenie, np. "Dzika droga” Cheryl Strayed czy „Co dzień zawdzięcza nocy” Yasminy Khadry – obie skłoniły mnie do spojrzenia na pewne sprawy z zupełnie innej perspektywy.

    OdpowiedzUsuń
  4. Nie wiem co powiedzieć. Moja miłość do Kuby jest wielka od dawna. Jestem nawet trochę zazdrosna o to oczko, którym do Ciebie mruga 😉

    Do mnie tak mrugał, gdy czytałam „Chimerę” Ciągle się biję z myślami czy ją opisać.

    Rdzę czytałam wieki temu i niewiele już pamiętam, ale to Chimera wybitnie uświadomiła mi niebywałą inteligencję autora. Pytałam męża: „co ten Małecki ma w głowie…a ja myślałam, że to ja mam milion zakładek, to ja myślałam, że jestem tkliwa i nadwrażliwa na świat”, ale ten Małecki to w głowie ma tyle, że mnie o głowę przebija. Jak on żongluje faktami i historiami, jak z niby nic nie znaczącej historii potrafi ulepić wielkie coś i wycisnąć łzy. Dotknąć dogłębnie, zagrać na najczulszych strunach.

    Niewiele jest książek, które mnie w życiu tak wytarmosiły emocjonalnie. „Biegnąca z wilkami”, „Shantaram”, może dorzuciłabym „Małe życie”, ale Małecki jest moim mistrzem. Kocham jego biblioteczkę w tych samych regałach, co ja mam i to jak się do mnie uśmiechnął, gdy powiedziałam, że zaopatrujemy się w tym samym sklepie 😉

    W korpo ten chłopak ewidentnie by się zmarnował.

    OdpowiedzUsuń

Be real. Be yourself. No AI-generated comments, please!
Nie czytam blogów tworzonych przez sztuczną inteligencję, a komentarze przez nią wygenerowane usuwam.